Tuesday, February 7, 2012

गिरिपर्यटक आणि गिर्यारोहक यामधील फरक जाणून घ्या...


सर्वोच्च हिमशिखर एव्हरेस्टवर कृत्रिम प्राणवायू शिवाय यशस्वी आरोहण करणारे पीटर हेबलर हिंलायान क्लबच्या यावर्षीच्या वार्षिक कार्यक्रमासाठी येणार हे कळल्यावर मागील वर्षी क्रिस्तोफ वैलीकी यांच्याशी झालेला संवाद आठवला. क्रिस्तोफ वैलीकी १४ च्या १४ च्या एटथाऊजंडर (८००० मीटरपेक्षा अधिक उंचीची) हिमशिखरे यशस्वी सर केलेले पाचवे गिर्यारोहक. २०११ मध्ये हिमालयन क्लबच्या वार्षिक कार्यक्रमासाठी ते मुंबईत आले होते. तेव्हा त्यांच्याशी साधलेल्या संवादावर आधारित दोन छोटे लेख. 

   गिरिपर्यटक आणि गिर्यारोहक यामधील फरक जाणून घ्या...         
                       

क्रिस्तोफ वैलिकी -
छाया: नंदू धुरंदर 
"ते सारे 'हाय alititude  टुरिस्टआहेत. गिर्यारोहक आणि गिरिपर्यटक यामधील फरक तुम्ही समजून घेतला पाहिजे. एव्हरेस्ट अथवा तत्सम Glamour असलेले शिखर चढून जायचे एवढीच गिरिपर्यटकांची इच्छा असते. त्यापुढे जाऊन डोंगराची आस किती आहे आणि ते पुढे किती अन्य शिखरे सर करतात हा मुद्दा महत्वाचा आहे." जगातील १४ च्या १४ एटथाउजंडर हिमशिखरे सर केलेले प्रसिद्ध गिर्यारोहक क्रिस्तोफ वैलिकी सांगत होते. फेब्रुवारी २०११मध्ये दोन दिवसांच्या भारत भेटीवर ते मुंबईत त्यांच्याशी संवाद साधला. 


मोहिमेचा रूट आधीच तयार केलेलारोप लावलेला आहे,  साधनसामग्रीसाठी, पोर्टर मोठया प्रमाणात आहेत अशा परिस्थिती केलेले गिरिपर्यटन म्हणजे व्यापारी गिर्यारोहण मोहीमतर याच्याबरोबर उलटी परिस्थिती गिर्यारोहकांच्या बाबतीत आढळते असे त्यांचे म्हणणे आहे. अर्थातच क्रिस्तोफ यांचे स्वत:चे सारे गिर्यारोहण या दुस-या पद्धीतीने झालेले आहे. सहा एटथाउजंडर हिमशिखरांचे आरोहण करताना तर डोंगरवर ते फक्त एकटेच होते. त्यामुळेच त्याचे हे मत गांभीर्याने घेणे गरजेचे आहे. आजकालच्या व्यापारी तत्वावरील गिर्यारोहण मोहिमांविषयी बोलताना ते म्हणाले, 'डोंगरावर आपण कोणा एकाची मालकी सांगू शकत नाहीपण व्यापारी मोहिमांनी काही तत्वे पाळावीत अशी ते अपेक्षा करतात. हे थांबवणे अवघड आहे. हे गिरिपर्यटक लिहतात तेदेखील फक्त स्वत:च्या बाबतीतत्यामध्ये डोंगर खूप कमी असतो. त्यामुळे या गोष्टीना किती महत्व द्यायचे हा खरा प्रश्न आहे."



क्रिस्तोफ यांनी आजवर अनेक गिर्यारोहण मोहिमा केल्या आहेत आणि महत्वाचे म्हणजे सहा एटथाउजंडर हिमशिखरांवर त्यांनी चक्क फक्त एकट्यानेच आरोहण केले आहे. संपूर्ण डोंगरवर फक्त एकच माणूस. कोणी सोबतीला नाहीकाही संदेश द्यायचा तर आजच्या सारखी प्रगत साधने देखील नाहीअशा मोहिमा केल्यावर अर्थातच आजचे व्यापारी वातावरण त्यांना खटकणे स्वाभाविकच. ते स्वत: कधीच त्या वाटेला गेले नाहीत. पण गिर्यारोहकाला Passion असणे महत्वाचे असल्याचे ते सांगतात. व्यापारी मोहिमात नेमकी या Passion चीच कमतरता असते. असे त्यांचे म्हणणे आहे. आजकाल एखादे हिमशिखर चढून गेल्याचे जाहीर केल तर त्यावर पुरावे मागितले जातात. पण क्रिस्तोफ यांना आजवर कधीच कोणी कसलाही पुरावा मागितला नाहीकारण विश्वास. क्रिस्तोफ म्हणतात "तुमचा डोंगरावरचतुमच्या स्वत:वरचाआणि लोकांचा आपल्यावरचा. असे सर्व असेल तर मग कोणतीच गिर्यारोहण मोहीम कठीण नाही. किंबहुना हे सर्व होते म्हणूनच एकट्याने आठ हजारवर मीटरपेक्षा उंच हिमशिखरांवर आरोहण करता कधी भीती जाणवली नाही कधी कोणी त्यावर अविश्वास दाखवला नाही.


क्रिस्तोफ यांनी चक्क कडाक्याच्या हिवाळ्यातदेखील एव्हरेस्टवर आणि त्याहीपेक्षा अवघड अशा केटु या हिमशिखरावर यशस्वी आरोहण केले आहे. असे करणारे ते पहिलेच गिर्यारोहक आहेत. पण असे धोकादायक धाडस करणे कितपत योग्य आहे यावर ते म्हणाले "या सर्वासाठी तुम्हाला प्रचंड अनुभवाची गरज आहे. भरपूर सराव आणि डोंगराशी मैत्री तुम्हाला हे बळ देवू शकते आणि त्यातूनच मग असे विश्वविक्रम होवू शकतात. नेमके आज याचा अभाव असल्याचे त्यांना जाणवते. अर्थातच  आजकाल करिअर मुळे तरुणांना एवढा वेळ देणे देखील शक्य नसल्याचेदेखील ते मान्य करतात. क्रिस्तोफ यांनी २०११ च्या हिमालयन क्लबच्या वार्षिक कार्यक्रमात गिर्यारोहण विषयक विशेष व्याखाने दिली होती. 

                                      ********

दोन्ही लेख / बातम्या लोकसत्ता साठी लिहल्या होत्या, काही कारणास्तव त्या प्रसिद्ध होऊ शकल्या नाहीत, पीटर हेबलर यांच्या आगमनाच्या पार्श्वभूमीवर सर्वांसाठी उपलब्ध केल्या आहेत. 

2 comments:

  1. अप्रतीम लेख सुहास आणि गिर्यारोहणाचा एक वेगळा दृष्टीकोन दाखवल्या बद्दल धन्यवाद. :)

    ReplyDelete
  2. Article chan ahe. Keep it up
    RG

    ReplyDelete